Matter - Improvisaties

Ter gelegenheid van de tachtigste verjaardag van Bert Matter verscheen op initiatief van Okke Dijkhuizen een cd waarop de Zutphense musicus improviseert op orgels in Arnhem, Dordrecht, Nijmegen en Zutphen. Matter was in Zutphen van 1969 tot 2002 organist op het befaamde Henrick Bader-orgel (1643) in de Sint Walburgiskerk. Naast orgeldocent en componist heeft Bert Matter naam gemaakt als improvisator, waarvan op deze cd een bloemlezing is samengebracht.

De improvisaties waren oorspronkelijk bedoeld voor radioprogramma’s van de EO en de KRO. Diverse opnamen komen uit het archief van Okke Dijkhuizen, jarenlang programmamaker op Radio 4, en uit het Instituut voor Beeld en Geluid te Hilversum. Dankzij deze opnamen kan de cd de rijke improvisatiekunst van Bert Matter documenteren, variërend van een improvisatie in de vorm van een Noord-Duitse koraalfantasie (LvdK 279) tot een improvisatie in minimal stijl over het derde couplet van Luthers lied ‘Bewaar ons, Here, bij uw woord’ (LvdK 310).
De oudste improvisaties op de cd, over gregoriaanse gezangen voor Driekoningen, dateren van 1982. De meest recente improvisatie stamt uit 1999 en heeft de Lofzang van Maria als thema, één van de vroegste melodieën uit de calvinistische traditie. Uit deze traditie komen ook de improvisatie over Psalm 121 en de improvisaties over drie liederen uit Valerius’ Nederlandtsche Gedenck-clank (1626).

Inhoud

  • Bert Matter - Improvisaties
  •  
  • Uit: In Epiphania Domini
  • 1 Introïtus: 'Ecce advenit'5:03
  • 2 Offertorium: ‘Reges Tharsis’4:11
  • 3 Communio: ‘Vidimus stellam’4:26
  • 4 Improvisatie over de Lofzang van Maria6:53
  • 5 Improvisatie over ‘Hoe groot, o Heer, en hoe vervaerlic’5:37
  • 6 Improvisatie over ‘Gelukkig is het land’5:21
  • 7 Improvisatie over ‘Com nu met sangh’5:51
  • 8 Improvisatie over 'O Geest, die onze Trooster zijt' (LvdK 310 couplet 3) m.m.v. vocaal ensemble14:15
  • 9 Improvisatie over Psalm 1218:36
  • 10 Improvisatie over 'Het duurt niet lang meer tot de tijd van Christus aan zal breken' (LvdK 279)11:54
  •  
  • Raadpleeg ook het gedetailleerde programma rechts op deze pagina
  •  

Recensies

Deze cd geeft een boeiende inkijk in de wondere wereld van Matter. In die wereld heeft de repetitieve muziek een gewichtige, maar geen overheersende stem. Dat laatste is belangrijk, omdat naast de repetitieve techniek alle aspecten van het improviseren aan de orde komen. Dat leidt tot een grote verscheidenheid, van verstilde koraalfantasieën tot machtige klankerupties, langzaam en onstuitbaar in hun opbouw – toegankelijk zowel als ingenieus. Bert Matter stopte op zijn vijfenzestigste, en zijn bewonderaars zijn dus al vijftien jaar verstoken van zijn onnavolgbare improvisatiekunst. Een lacune die met deze prachtuitgave wordt gedicht, waarbij als extra het schitterende Zutphense orgel vóór en na de restauratie van 1996 te horen is. Een extra compliment voor de smaakvolle vormgeving. 
Siebe Riedstra - Opus Klassiek 

Hoewel de vier orgels heel divers klinken en ook in verschillende kerken staan, valt een grote mate van overeenstemming op. Bij alle variatie is toch steeds dezelfde meester aan het woord.
Roel Sikkema - Nederlands Dagblad 

De Zutphense organist had een geheel eigen en tegelijk toegankelijke manier van improviseren.

Christo Lelie - Trouw

Matters stijl wordt vaak minimalistisch genoemd. Welbeschouwd voldoet alleen de improvisatie over 
Luthers ”O Geest, die onze Trooster zijt” aan de definitie: herhaling van een korte muzikale frase, met subtiele variaties gedurende een lange tijd. Hier weeft Matter een verbazingwekkend complex stemmenpatroon, terwijl een vocaal ensemble meerstemmig en in flarden de melodie ten gehore brengt, meedeinend op de orgelgolven. Na een huiveringwekkende climax op de derde regel („Wees bij ons in de laatste nood”) murmelen de wegstervende stemmen het laatste woord. [...] Deze indringend fraaie opnamen maken volledig invoelbaar dat velen Matters orgelspel beleefden als eilanden van het schone, ware en goede.
Piet van de Wege - Reformatorisch Dagblad 

In alle improvisaties hanteert Matter een eigentijds en oorspronkelijk idioom. Steeds is duidelijk dat hier onmiskenbaar Matter speelt en dat hij de muzikale taal van zijn tijd hanteert. Dat is fris en weldadig. De structuur doet echter vertrouwd aan: een aria, een ostinato, een fuga, een koraalfantasie. Het is oude wijn in nieuwe zakken. Matter speelt graag met een kiemcel, een kort motief dat zijn spel in beweging zet, de luisteraar op het thema focust en de aandacht vasthoudt. En precies op tijd presenteert hij een verrassing voor zijn toehoorders: een compleet ander geluid, een nieuwe beweging, of vanuit het niets begint hij een fuga. Bert Matter heeft velen laten delen in zijn talent als organist en componist. Ook als pedagoog, in binnen- en buitenland. En nu is er dan dit mooie klankdocument. Snel aanschaffen zeg ik en dan genieten.
Bert Wisgerhof - De Orgelvriend

deze cd bestellen